Ko je bio Puniša Račić koji će, samo koji sekund nakon ubistava i pucnjave, noseći revolver u ruci koji se još dimio, proći kroz ministarsku salu u kojoj su sjedjeli neki ministri, i mrtav hladan uzviknuti: “Živjela Velika Srbija”, otvoriti vrata ministarske sale i nestati iz zgrade Narodne skupštine?

Pise: Slavko Perovic


Da, tog dalekog 20. juna 1928-me u Narodnoj skupštini  kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca, što će reći u njenom parlamentu, odigrao se zločin koji je zapanjio čitavi demokratski svijet, a posebno  Evropu: u sred parlamentarne hale, u toku rasprave, mecima iz pištolja pobijeni su i ranjeni predstavnici Hrvatske seljačke stranke, najjače hrvatske političke organizacije  koja je, po programu, bila antimonarhistički raspoložena i zagovarala republikansko uređenje novostvorene kraljevine. Na licu mjesta poginuli su Pavle Radić, rođeni bratanić predsjednika stranke Stjepana Radića i Hrvat Đuro Basariček, a teško su ranjeni hrvatski poslanik Ivan Grandža i dr Ivo Pernar kao i Stjepan Radić, šef stranke, koji će, od posljedica ranjavanja, umrijeti tačno četrdeset osam dana nakon ovog zločina.

Naravno, ovakav razvoj događaja teško je i još više poremetio odnose u zemlji koji su bili trusni od prvog dana njenog osnivanja. Kraljevina je, u svojoj biti, bila, ostala i raspala se kao pljačkaška. Na vrhu te pljačke nalazili su se lično kralj Aleksandar i Nikola Pašić kao premijer, u svemu će ga slijediti i naslijediti Milan Stojadinović. Aleksandar i Pašić bile su osobe od najvećeg mogućeg uticaja u novostvorenoj kraljevini koja se sa tačke gledanja pristalica dvora, vojske i obavještajnih službi posmatrala i gledala kao puko teritorijalno proširenje kraljevine Srbije. U  kraljevini je ustavno postojao monarhistički parlamentarizam koji, osim kao puka dekorativna scena stvarnih nosilaca protivustavne i protivzakonite vlasti, nikako nije djelovao. Sve je to bilo pozorište koje je, ipak, otvorilo mogućnost kritike takve vlasti i ukazivalo na njene uzorke i nosioce. Pored ostalih faktora, najvažniji činilac vlasti bile su, pored sive i trule ekonomije, obavještajne privatne službe od kojih je najpoznatija bila takozvana Bela ruka špijunska i nasilnička organizacija kojom je lično rukovodio kralj Aleksandar, a nominalno general Petar Živković, kao i general Dragutin Okanović.

Parlamentarni ubica bio je Srbin iz Vasojevića iz Crne Gore, poslanik Radikalne stranke, ali i bjelorukaš Puniša Račić. Ovaj nečuveni zločin, vrijeme je pokazalo, bio je organizovan od strane samog vrha Bele ruke, njegov cilj je bio dvostruk: prvo, da se eliminiše Stjepan Radić i njegova Hrvatska seljačka stranka, kao argumentovani kritičari režima, ali se pokušaj pokazao kao čisti promašaj koji je doveo do rasplamsavanja hrvatskog pitanja i jačanja ultradesnih političkih stavova u samoj Hrvatskoj. Drugi cilj je bio da ovo ubistvo prekine rasplamsale rasprave o nečuvenim pljačkama režima na čijem je čelu stajao upravo Aleksandar i da, kao događaj, Aleksandru da povod za uvođenje očigledne i totalne diktature što je i uradio 6-tog januara 1929-te godine.

Ko je bio Puniša Račić koji će, samo koji sekund nakon ubistava i pucnjave, noseći revolver u ruci koji se još dimio, proći kroz ministarsku salu u kojoj su sjedjeli neki ministri, i mrtav hladan uzviknuti: “Živjela Velika Srbija”, otvoriti vrata ministarske sale i nestati iz zgrade Narodne skupštine?

Bela ruka je nastala kao rezultat Aleksandrovog obračuna sa Crnom rukom Dragutina Dimitrijevića Apisa, organizacijom koja je sprovela mnoge terorističke akte, između ostalih i u Crnoj Gori. Cilj djelovanja crnorukaca bio je i život kralja Nikole Petrovića. U maju mjesecu 1903-e crnorukci su izvršili nečuveni zločin ubijajući Obrenoviće, kralja Milana i njegovu ženu Dragu, te na taj način doveli na čelo Srbije Petra Karađorđevića kao novog srpskog kralja. Crna ruka će se i formalno osnovati 1911-te, ali će se polako okretati protiv Karađorđevića koje su doveli na vlast, što će Aleksandar “riješiti” namještenim Solunskim sudskim procesom u jeku Prvog svjetskog rata 1917-te, strijeljajući Apisa i Malobabića, dok su ostali završili u zatvoru. Na tom suđenju jedan od brojnih namještenih svjedoka i špijuna koji je dostavljavao lažne izvještaje o akcijama i raspravama crnorukaca bio je Puniša Račić koji će, kad dođe vakat, postati članom Bele ruke. Valja napomenuti da će, tog maja 1903-će, vrata srpskog dvora za klanje kraljevskog para Obrenović lično otvoriti, kao jedan od šefova kraljevske garde Obrenovića, Petar Živković, koji će zbog tog užasnog čina, kod pobjednika, zaraditi pohvalni nadimak ključar.

O djelatnosti Bele ruke, na njen užasan i nedopustiv uticaj na stanje u kraljevini govoreno je i u ono vrijeme. Jedan od njenih najžešćih kritičara bio je dr Dragomir Ikonić koji će o Beloj ruci u neđeljniku Republika od 22. maja 1921. br. 73. napisati i sljedeće:

Već godinu dana Republika piše da je u našem političkom životu jedan od najjačih faktora Bela ruka. To će reći jedna družina slabih i hrđavih oficira; jedna organizacija čije je mešanje u političke poslove stvorilo od ove zemlje satrapiju, gde je život za prosvećenog i progresivnog žitelja izgubio svaku draž: Nema pitanja gde se njeno mišljenje ne traži, ni trenutka da njen uticaj prestaje. Danas prljav mundir – to će reći sve; kaput ma kako bio čist – ništa. Samovolja nekoliko prokaženih oficira napravila je iluzornim i zakon, i vladu, i parlament. Ovaj niti daje vlast, nit je oduzima. To čini Bela ruka. Od nje zavisi sve; ona učestvuje u krizama; ona daje mišljenje o ličnostima i ministri ne predstavljaju ništa više do njene obične figurante.

Pola godine kasnije u broju Republike od 21. januara 1922. – Ikonić će zapisati oBeloj ruci da je čine najgori i najnedostojniji članovi iz redova vojske:

Ima tu i kradljivaca, i lažnih svedoka, i nesavesnih sudija, i defraudanata, i falsifikatora, i begunaca… Povezani krvlju i ličnim interesima, u najtežim i najmračnijim trenucima našeg političkog života, probili su se danas jedan uz drugog, drže najviše komande u svojim rukama i zveckaju sabljom čim im se ko usprotivi… Ni Parlament ni Vlada ne znače ništa. Oni izazivaju krize, utiču na njihov tok i njihova rešenja… Oni cepaju ukaze, proizvode i penzionišu. Oni raspolažu posebnim telefonima, imaju po priznanju jednog člana kvarta, svoju policiju, svoje detektive, organizuju mučke napade, održavaju sastanke, okrivljuju i lišavaju slobode koga hoće.

Puniša Račić je bio njihov “kadar”, zapravo njihovo oružje. Za Račića se zna da je bio surov i neobrazovan i bez ikakvog morala u sebi, osoba koja će kao vrlo mlada ući u grotlo političkih prevara i zavjera, ali i međusobnih ubijanja, sve to praćeno sa pljačkom za sebe koju je fenomenalno provodio i krunisao funkcijom narodnog poslanika na listi Radikalne stranke Milana Stojadinovića.

Naravno, Račićev zločin u skupštini bio je pozorno planiran od strane samog vrha Bele ruke i njenog stvarnog šefa kralja Aleksandra, Nikola Pašić je, kad se zločin desio, već bio pokojni.

Kao đetić, Račić će se već 1903-će naći u Srbiji, a sticajem okolnosti ubrzo će postati sluga u kući Nikole Pašića koji ga je zavolio, jer je Račić bio velemajstor u uvlačenju. Neki kažu da ga je Pašić volio kao svog jedinca, najčuvenijeg srpskog pljačkaša, Rada Pašića. Sa pozicije sluge Račić će, preko Pašića, postati oružje za njegove najprljavije stvari, pogotovo na terenu. To su osjetile i Albanija i Makedonija, ali, takođe i Crna Gora. U skladu sa tajnim Garašaninovim planom srpske diplomatije, obavještajne i kontraobavještajne službe, u Račićevo vrijeme glavna crnogorska meta bio je Nikola Petrović. Od pokušaja organizovanja pobuna u Crnoj Gori protiv Crne Gore i kralja Nikole, mračnog djelovanja u Albaniji i Makedoniji sve do lažnog svjedočenja u Solunskom procesu i prethodnog špijuniranja, Račić je bio koplje vođeno prije svega ličnim pljačkaškim interesima i navodnim interesima stvaranja Velike Srbije. Račić nije bio u tom smislu, sem u krvavim rukama, nikakav izuzetak, to su bili pravci kretanja srpske unutrašnje i spoljnje politike, pravci koji su kobno preorali decenijama kasnije i politiku Slobodana Miloševića. A evo kako je o Račiću onda govorila crnogorska Slobodna misao (godina VII, br. 303, str.2. Nikšić 24. juna 1928-me): Poznat je fakat, da je Puniša Račić, dojučerašnji siromašni đačić, nazvat skoro drugim sinom Nikole Pašića, nepoznatim načinom postao mnogostruki milioner; poznata je njegova nedelikatna uloga u Solunskom procesu, poznati njegovi trgovački poslovi i sve dugo.

Beogradske Novosti su još 1924-te u broju od 30-tog marta, u tekstu o korupciji i nasilju, za vezu između Nikole Pašića i Puniše Račića, napisale:

To su njegovi (Nikole Pašića, S.P.) politički pomagači, pojedini ministri, njegovi ljubimci, razni arivisti i udvorice pa dalje, sumnjivi avanturisti, špijunski agenti i provokatori. Cela ova banda razurila se po celoj zemlji i ima potpuno slobodne ruke da pljačka državu i pojedince, da pravi skandalozne spekulacije, da grabi za sebe zemlje, liferacije, koncesije. Osim toga oni kupuju sve što se u ovoj zemlji može potkupiti i najbolji su sprovodnici korupcije u šire narodne slojeve (…) Od cele ove bande najkarakteristični je zločinački i provokatorski tip Puniše Račića. On se nalazi u najbližoj okolini Nikole Pašića i on se služi njime za najmračnije i najprljavije operacije. Javnosti nije dovoljno poznata uloga ovog pravog srednjovekovnog bravoa, (bravo, italijanski: ubica, razbojnik, osoba koja ubija za plaćeni novac, S.P.) čije je kandidovanje za poslanika bilo nezapamćeni skandal za Radikalnu stranku i naš javni život.

Puniša Račić će 1903-će poći iz Crne Gore, iz Vasojevića, iz malog sela Slatine u Srezu Andrijevačkom, i prepješačivši turski Sandžak doći će u Srbiju, tačnije u Beograd. Račić se inače rodio 12. jula 1886-te od oca Mila Jelića i majke Marije, rođene Babović iz sela Ćulića kraj Andrijevice. Prvo što će Račić uraditi, promijeniće svoje originalno i pravo prezime Jelić, u širi bratstvenički kompleks – Račić! Sticajem okolnosti Račić će početi raditi kao sluga u kući starog radikalskog prvaka Koste St. Pavlovića. Kad je Pavlović već 1904-te umro, Račić kao sluga prelazi u kuću dr Milana Šajinovića, a potom u kuću Nikole Pašića koji je već dvadeset godina obavljao najviše državne funkcije. Svoju novu poziciju Račić će upotrijebiti kao odskočnu dasku za svoju mračnu karijeru. Uvukivanje Pašiću je uspjelo, Pašić će ga zavoljeti kao svog sina. Ubrzo ga je Pašić počeo iskorišćavati dajući mu sve složenije i prljavije zadatke. Račić će se upisati u gimnaziju, ali pod prezimenom Radović, da bi se, poslije nekog vremena, opet vratio na prezime Račić!

Godine 1909-te Račiću su 23. godine, ali je on još uvijek gimnazijalac. Pašić ga, te godine, šalje u Vasojeviće da poveže, tamo na terenu, neke niti koje je Pašić povezivao u pobunu protiv kralja Nikole, a beogradski list Videlo još će (2. avgusta 1922. br. 145) napisati: Znamo da je (Račić, S.P.) veliki ljubimac starog premijera. Njihove veze datiraju još od onda, kada je Puniša u sporazumu sa Pašićem nosio bombe na Cetinje.

Račić će na tom pokušaju likvidiranja kralja Nikole provesti ljeto, ali je akcija propala, a Račić će odmah pobjeći nazad u Srbiju. Svi zavjerenici, njih oko stotinu, pohvatani su i suđeno im je. Petorica su osuđena na smrt, a drugi na vremenske kazne. Među njima se nalazilo i ime Puniše Račića.

Do tog dolaska u Crnu Goru Račić je bio upućen u Makedoniju protiv kačaka, a poslije toga u Albaniju gdje će raditi na podizanju Mirditskog ustanka katoličkog dijela Albanaca. Takođe, te 1917-te, svjedočiće protiv Dragutina Dimitrijevića Apisa i pomoći mu da izgubi glavu u “sudskom procesu” montiranom od strane kralja Aleksandra. U tom procesu Račić će reći da se namjerno uvukao u redove Apisovihcrnorukaca kako bi ih odao policijskim vlastima. Vrijeme je pokazalo i dokazalo da je Solunski proces bio običan i nečuveno drski Aleksandrov zločinački čin. Međutim, baveći se navedenim “poslovima” Račić je i u Makedoniji i na Kosovu, ali i u Beogradu postao jedna od glavnih ličnosti za “veze”.

Bilo kako bilo često se išlo preko Puniše da bi se obezbijedili kontakti ili dobila konkretna policijska, belorukaška Pašićeva ili Aleksandrova “podrška”. Račić je sve to naplaćivao na način koji mu je bio najpogodniji, tako da je brzo stekao poziciju simbola korupcije, nasilja i pljačke u onoj državi. Samo na Kosovu je oteo svetu šumu u ogromnim količinama od više stotina hektara oko manastira Dečana, blago koje se nijesu usudili da dirnu ni Turci preselilo se tako u Račićev džep. Isto je postupio u Skopskoj Crnoj Gori, ponovo je stradala ogromna količina šume seleći se iz narodne u Račićevu kesu. Zatim je oteo kamenolom vodeničkih kamenova kod Kosovske Mitrovice. I kod Ohrida je Račić “uzeo” zemlju, a treba li reći da je sa dijelom kačaka stupio u prijateljske i plaćeničke odnose preko kojih su oni postali njegova “radna snaga”. Međutim, kao i puno toga ostalog, javnost je znala o njegovim “akcijama”. Tako je u beogradskoj Republici (br.66. od 21. aprila 1924, god. VIII) objavljen tekstNarodni borac o Puniši Račiću, u kojem se, između ostalog kaže:

O ovom društvenom parazitu (Račiću, S.P.) pisano je mnogo, i u koliko je pisano da razbojnički nasrće na državnu imovinu u Južnoj Srbiji, prisvajajući je, u toliko mu je sve više radikalska vlada izlazila u susret povlašćujući ga u ovom njegovom preduzeću. Za ova nedela javnost je s pravom verovala, da ih Puniša Račić radi koliko u svoje ime i za svoj račun, toliko i za račun Nikole Pašića, predsednika vlade i mnogih radikalskih lidera oko Pašića. Osetivši se potpuno zaštićen od strane radikalske vlade i partizanski raspoloženih vlasti, za sva počinjena nedela, on se nije ustezao da uz pomoć državnih vlasti bezobzirno nasrće na imovinu ovog sirotog naroda…

Advertisements
  1. #1 od Bela Lala, 26. Aprila 2010. - 13:39

    Impresivno nema sta.A ostalo mu eto i potomstvo da nastavi zapoceti posao.Ko li je kriv u ovim desavanjima.Ciji ekstremista i nacionalista,pljackas i stvaraoc velike Srbije.

    • #2 od Angus Young, 26. Aprila 2010. - 14:48

      Istorija je uciteljica zivota… Historia est Magistra Vitae

      Kad nemate odgovore u sadasnjosti – udjite u istoriju. Ovo su dragoceni podaci jer se ne mogu naci u udzbenicima istorije.

      Ovo je prica o PRLJAVSTINI jedne politike koja ima istorijsko nasledje u sadasnjosti.

      • #3 od Munir, 26. Aprila 2010. - 15:13

        Šta konkretno mi imamo od te pogane istorije.Ništa.Oni ko pogani jevreji kukaju kako je nad njima vršen konstantan teror i genocid,da bi izazvali samilost kod naivnih evropljanja,kako bi sakrili svoju krvoločnu narav i sistematski uništavali nesrpski živalj na Balkanu.Albanci su svoja stradanja,naročito pod Rankovičem,znali kapitalizirati i od autonomije dobili državu.Mene boli što mi nismo ništa učinili na tom planu i dobili malo bolji tretman u ovoj licemjernoj evropi.Ispade da su albanci bolji političari od nas.

  2. #4 od Bela Lala, 26. Aprila 2010. - 16:18

    Pa eto ocito da jesu ili su bolje receno bili slozniji.A ova prica dokazije od kada seze zelja za Velikom Srbijom i da su sprenmi na sve i ja se duboko nadam da ce sve izaci na vidjelo samo ako i mi pocnemo dizati glas i pricati umjesto samo da pasivmno sutimo.

  3. #5 od SerbianArhangel, 27. Juna 2010. - 13:01

    Zapis iz Stojadinovićevih memoara, koji otkrivaju uzrok Račićeve jarosti – kolika je “cena” srpskih žrtava?

    Hrvatski narodni poslanik Ivan Pernar, koji se nalazio u klupi preko puta govorničke tribine, dobacio (je) ironično: “Pa, dobro, onda kaži koliko si litara krvi prolio pa da ti platimo u zlatu…”

    A onda je pobio govna

  4. #6 od Munir, 27. Juna 2010. - 15:52

    Ovo je samo dokaz koliko Srbi njeguju zločin bez kazne,ali su osjetljivi kad se to njima dogadja.U stilu uzrećice-nevina i nenaoruzana srpska nejač.Aferim serbian arhangelu.Ovo ti pišem malim slovima da ti kazem koliko si mali,jadan i bijedan,koliko i tvoja bijedna istorija kojom se ponosiš.Ja se takvom istorijom ne bih nikad ponosio.

  5. #7 od Рачић Бања Лука, 22. Januara 2011. - 21:01

    Један је ПУНИША РАЧИЋ !!!

    Живјела Велика Србија !!

    • #8 od Josip Broz, 12. Februara 2011. - 02:51

      Ja sam takve znao riješiti,majku ti božju!

  6. #9 od Dositej, 28. Marta 2011. - 21:39

    Poštovani gospodine, 1903. godine nije ubijen kralj Milan, već Aleksandar Obrenović i njegova supruga kraljica Draga Mašin, ali…
    ,,Knjige, braćo, knjige, a ne zvona i praporci” Dositej Obradović

  7. #10 od Podgoricanin, 5. Jula 2016. - 09:17

    Slavko Perovic je poznat kao veliki srbomrzac koji se ne libi da iskrivljuje sliku, izmišlja ili koristi kafanske priče kao činjenice..Najbolje mu je vidjeti gostovanja na TV..ima tu neke ludosti.. A ovo nepouzdavanje srpskih kraljeva..Gospodine Perovicu kad ih već spominjete naučite kako se zovu..

Vaš komentar

Upišite vaše podatke ispod ili kliknite na jednu od ikona da se prijavite:

WordPress.com logo

You are commenting using your WordPress.com account. Odjava / Promijeni )

Twitter slika

You are commenting using your Twitter account. Odjava / Promijeni )

Facebook fotografija

You are commenting using your Facebook account. Odjava / Promijeni )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Odjava / Promijeni )

Povezivanje na %s